स्वधर्म यज्ञ

स्वधर्म म्हणजे स्वतःचे कर्तव्य, आपले कर्म, आपल्याला नेमून दिलेले एखादे कार्य. स्वधर्म हा जन्माबरोबरच ठरवून येतो. आई वडिलांची सेवा करणे, त्यांची काळजी घेणे, काय हवे नको ते पाहणे हा प्रत्येक मुला-मुलींचा स्वधर्म! आई बाबा रागावतात, मारतात म्हणून मला ते आवडत नाहीत, मग मी त्यांची काळजी घेणार नाही हा स्वधर्म नाही. निष्काम मनाने आणि त्यांच्यावर कुठलाही दबाव न टाकता सेवा करणे हा स्वधर्म आणि तो मनात कुठली हि हाव न ठेवता पाळणे हा स्वधर्म यज्ञ!.

प्रजापतीने यज्ञासह प्रजा व सृष्टीची निर्मिती केली. इच्छित देवाला प्राप्त करून त्यांच्याकडून इच्छित फल प्राप्ती करून घेण्यासाठी यज्ञ केला जातो. 'यज्' म्हणजे दान! 'इदं न मम' या मंत्रोच्चारासह तूप तांदूळ समिधा आदी यज्ञात अर्पण केल्या जातात. हे माझे नाही, हे देवाचे. हे मी देवाला अर्पण करतो हि निष्काम भावना यज्ञात अपेक्षित असते. कर्मफलाची आसक्ती आणि कर्तृत्वाचा अहंकार मनात ठेवून केलेल्या यज्ञाला बंधन प्राप्त होते. यामुळे देवाला संतुष्ट न करता आपण भोग घेतो आणि हे पाप आहे. म्हणून यज्ञार्थ केलेली कर्मे बंधनकारक होत नाहीत. यज्ञार्थ कर्म करणे म्हणजे कर्मफलाची आसक्ती आणि कर्मफलाचा अहंकार टाकून कर्म करणे. कशाची ही अशा अभिलाषा मनात न ठेवता कर्म करणे. निष्काम मनाने कुठली ही अपेक्षा न ठेवता केलेले स्वधर्माचे पालन यज्ञापेक्षा कमी नाही. 

अनेकवेळा विहित कर्म हे आवडो किंवा न आवडो, ते कर्म करणे आवश्यक आहे किंवा करजॆचे आहे म्हणून करावे लागते. काही वेळा मन व बुद्धी विरुद्ध कर्म करणे भाग पडते. अशावेळी भोगाची आसक्ती मन व बुद्धी काबीज करते. तेंव्हा मन व बुद्धीवर नियंत्रण ठेवून विहित कर्म करावे. असे कर्माचे आचरण हे निष्कर्मतेचे साधन आहे. तुरुंगातील कैद्यांच्या हाता पायातील बेड्या साफ करणे 'आवडत नाही' हा मनाचा कौल घेवून बुद्धीने 'साफ करू नको' हा निर्णय घेतला तर ते धर्माचे आचरण होणार नाही. मग मनाविरुद्ध का होईना काम करावेच लागणार आहे ना मग ते आनंदाने करायचे. कर्म आनंदाने केल्यास कामाची मेहनत कमी लागते आणि मग कमी श्रमात कार्य जास्त चांगले घडते. आणि अर्थातच स्वधर्माचा हा यज्ञ आनंदात पार पडतो.

 स्वधर्म निश्चित झाला  की काही वेळा वरकरणी वैद दिसणार्या गोष्टी ही त्यात सामील होतात. आता एखाद्या गोष्टीसाठी कोणाचा छळ करणे, त्यांना मारणे ह्या गोष्टी वाईटच, परंतू गुन्हेगारांकडून माहिती मिळविण्यासाठी पोलिसांना हे कार्य नियमित पार पाडावेच लागते... माहीती नाही दिली तर चालेल परंतू त्याला लागेल म्हणून मी चोराला मारणार नाही असे म्हणून काम सोडून चालत नाही. तो पोलिसांचा स्वधर्म नाही. येन केन प्रकारेण साम दाम दंड भेद वापरून माहिती मिळविणे अपेक्षित असते. तोच त्यांचा स्वधर्म. न्याय बुद्धी ठेवून केलेले स्वधर्म हे दोषास्पद नव्हे. एका विशिष्ठ व्यक्तीच्या अथवा समाजाच्या हितावर दृष्टी ठेवून केलेले कार्य हे स्वार्थ निरपेक्ष असते. असे कर्म यज्ञ होय!. हित कधीही दुष्ट किंवा अपवित्र नसते. 

 जीवन जगण्यासाठी केलेले उदरभरण हा  ही एक यज्ञ आहे. जनसामान्यांच्या हितासाठी निर्माण केलेला ज्ञानेश्वरी सारखा महान ग्रंथ  ही एक यज्ञच होय. मग या यज्ञात केलेले कार्य हे लहान की मोठे, मर्यादित  की अमर्यादित हा प्रश्न महत्वाचा राहत नाही. 

 ब्रह्मदेवाने सृष्टी निर्माण  केली ती निर्वाहाच्या साधानासह. गर्भात असताना आईच्या रक्तावर पोसले जाणारे बाळ स्वतः मध्ये सामर्थ्य निर्माण झाल्यावरच जन्मास येते. ईश्वराने चोंच निर्माण करण्याआधी चारा तयार केला. तयार केलेल्या सृष्टीची स्थिरता टिकावी, प्रगती व्हावी या साठी स्थिती, प्रगती उन्नतीचे साधन सृष्टीसह निर्माण झाले... त्याचे नाव यज्ञ. कशाच्या आधाराने आश्रयाने किंवा साधनाने जगावे हा प्रश्न केवळ मानवाला पडतो. पशु पक्षी कीटक यांचे जीवन निसर्ग नियमाने काटेकोर बनले आहे. त्यांना बाहेरच्या मार्गदर्शकाची गरज भासत नाही. पोट भरणे आणि संतती निर्माण करणे या शिवाय इतर कर्म त्यांच्या जीवनात नसते. त्यांच्यात कमालीचा एकोपा असतो. मनुष्याचे याच्या उलट आहे. त्याला बुद्धी असूनही मार्गदर्शकाची आणि मार्गदर्शनाची गरज भासते. यासाठी ब्रह्मदेवाने सांगितले आहे  की स्वधर्माची योजना यासाठीच केली आहे. आपल्या वर्ण, जात, कूलाप्रमाणे स्वधर्माची सेवा करा. वर्णाश्रम धर्मानुसार जे कार्य कराल तोच स्वधर्म आहे. तो आनंदाने केल्यास सहजपणे इच्छा पूर्ण होतील. कारण स्वधर्म हा महान यज्ञ आहे.  

 भगवंत म्हणतात देवाच्या प्रसादाने मिळालेली संपत्ती देवाला न देता जो भोगतो तो चोर होय. स्वधार्माचरणाने भगवंताला संतुष्ट करून प्रसन्न करून घेणे हा स्वधर्म यज्ञ आहे. ब्रह्मदेवाच्या विधानानुसार आपापल्या कर्तव्य कर्माची सामग्री प्रत्येकाला पुरेशी असते. मग कर्तव्य आणि स्वधर्म पालन योग्य यज्ञ सफलतेने पूर्ण करण्याची जबाबदारी ही प्रत्येकाची आपली असते. स्वधर्माचरण करणाऱ्यांना ह्या यज्ञासाठी लागणारी समिधा कधीच कमी पडत नाही. सामर्थ्य वाढून निर्वाहाच्या आवश्यक सास्तूंची त्यांना प्राप्ती होते. मनातल्या इच्छा कल्पवृक्षाने पूर्ण केल्याप्रमाणे पूर्ण होतात. घर सुख समृद्धीने भरून राहते. त्यामुळे यज्ञ करायचाच असेन तर स्वधर्म पालनाचा सोप्पा यज्ञ करावा.


 स्वधर्माची पकड  सुटत गेल्यास विषयासक्ती वाढते, शरीरातील चैतन्य मावळते भोग असून भोगता येत नाहीत, सुख दुरावते आणि समाधान मावळते. स्वधर्म पालनाने संयमाची सवय लागते स्वार्थाला आळा बसतो आणि मर्यादेची जाणीव राहते.

 स्वधर्म हा आपला स्वतःचा असतो दुसऱ्याचा चांगला म्हणून तो माझा आणि असा विचार करून त्याचा स्वीकार करणे हे चूक आणि अयोग्य! हे म्हणजे डॉक्टरने जसे सीमा रेषेवर जाउन सैनिकांची बंदूक घेऊन चालवणे चुक तसेच सैनिकाने दवाखान्यात येउन उठ सुठ इंजेक्शन देण्यासारखे चूक आहे. हे अतिशय भयावह आहे. तो स्वधर्म नाही. म्हणूनच भगवान म्हणतात कि स्वधर्म पालन करताना आलेला मृत्यू श्रेष्ठ परंतु परधर्माचे पालन भयावह आहे.

 स्वधर्माचे पालन हे मखमलीच्या गाडीवरून चालण्यासाखे नाही! ते एक अवघड गिर्यारोहण आहे. त्याचा मार्ग कष्टप्रद असला तरी शेवटी मोक्ष मिळतो. याच्या पालनाने मिळणारे यश हे दैदिप्यमान आणि अलौकिक असते. स्वधर्म पालानाशिवाय मोक्ष नाही. म्हणजे भगवंताची प्राप्ती नाही. स्वधर्म यज्ञाचे बरोबर पालन करणारा भगवंताची प्राप्ती करतो आणि मोक्ष मिळवतो.....

Letter to diary

My Dearest Diary!!!

 writing to u after such a long time. Missed you so much. So many things happened.. so much to tell and so much to write.

But still need a few days to sort some pending work and then I will be back to write to you everyday without fail... for now just this much..

 Miss you and coming soon to write to you

With  lots of Love
 From
Sonal :-)

Think about your behaviour with kids......

I found this online... sharing with you all..


A Letter from "Mom n Dad"...

My child,

When I get old, I hope you understand '...n have patience with me
... In case I break the plate, or spill soup on the table because I’m losing my eyesight, I hope you don’t yell at me.
Older people are sensitive, always having self pity when you yell.
When my hearing gets worse 'n I can’t hear what you’re saying, I hope you don’t call me ‘Deaf!’
Please repeat what you said or write it down.

I’m sorry, my child.
I’m getting older.
When my knees get weaker, I hope you have the patience to help me get up.
Like how I used to help you while you were little, learning how to walk.
Please bear with me, when I keep repeating myself like a broken record, I hope you just keep listening to me.
Please don’t make fun of me, or get sick of listening to me.

Do you remember when you were little 'n you wanted a ballon? You repeated yourself over 'n over until you get what you wanted.
Please also pardon my smell. I smell like an old person.Please don’t force me to shower.
My body is weak.
Old people get sick easily when they’re cold. I hope I don’t gross you out.

Do you remember when you were little? I used to chase you around because you didn’t want to shower.
I hope you can be patient with me when I’m always cranky. It’s all part of getting old.
You’ll understand when you’re older.
'n if you have spare time, I hope we can talk even for a few minutes.
I’m always all by myself all the time, 'n have no one to talk to.
I know you’re busy with work.
Even if you’re not interested in my stories, please have time for me.

Do you remember when you were little? I used to listen to your stories about your teddy bear.
When the time comes, 'n I get ill 'n bedridden, I hope you have the patience to take care of me.
I’m sorry if I accidentally wet the bed or make a mess.
I hope you have the patience to take care of me during the last few moments of my life.
I’m not going to last much longer, anyway.
When the time of my death comes, I hope you hold my hand 'n give me strength to face death.

'n don’t worry..
When I finally meet our creator, I will whisper in his ear to bless you. Because you loved your Mom 'n Dad.
Thank you so much for your care.
We love you. ! ♥

Bhagwat Geeta Exam Result!

It was about 4pm.. I was sorting some papers and was in my thoughts to finish sorting as early as possible! My mobile rang.. it was aai (mother)... "Ha aai bol..." (yeah mother tell me) " "tujha result laaglay Geetechya parikshecha...." (Your Geeta Exam result is with me) she said. I took a deep breath... so many things came in mind.. what will be the result? will it be with flying colours or will it be just pass class? I had appeared for Bhagwad geeta exam. May be after about 14 years I appeared for an exam. I was tense.. I was scared... butterflies in my tummy... "tu pass jhaalis" (you have passed the exam...)... just pass? I felt bad.. felt I needed to take extra efforts... felt awwww I cudnt do it!.. "fakt paas naahis... tu dusari aaliyes parikshet!" (Not just passed... you scored second rank in exam) Aai was overjoyed so was me! I had scored 88 marks out of 100 and the Topper had scored 90! I missed rank by a 2 marks.. but anyway..

Y'day I received cash price and certificate for the same. Felt so nice... to receive price... Will upload photo soon! :)

धर्म संग्राम आणि संग्रामाचा धर्म

गीतेच्या पहिल्याच अध्यायात म्हणजे अर्जुनविषाद योग या अध्यायात श्रीकृष्णाने अर्जुनाला धर्म संग्राम आणि संग्रामाचा धर्म हे दोन्ही समजावून सांगतात.

तसं पाहिलं तर धर्म आणि संग्राम हे दोन्ही परस्पर विरोधी शब्द. पण जेव्हा एकत्र केले तेंव्हा त्यातून दोन सुचक शब्द तयार होतात. एक म्हणजे धर्म संग्राम आणि दुसरा संग्रामाचा धर्म. खरं तर धर्म बुद्धी संग्राम करते. धर्म म्हणजे, "धमा धारयते प्रजाः", समाजाचे धारण करतो तो धर्म. धर्म बुद्धी लोकहित आणि समाजहित पाहते. जे काही चांगले दिसले, किंवा मिळाले की ते समाजाला द्यावे असे वाटणे ही धर्म बुद्धी. समाजहिताच्या विचाराला धर्म म्हणायचे. नवा विचार पटकन स्विकारला जात नाही. तो गळी उतरवण्यासाठी, लोकांनी स्विकारण्यासाठी संघर्ष करावा लागतो. हा संघर्ष, हा संग्राम म्हणजे "धर्म संग्राम". धर्म संग्रामासाठी अनेक लोकांनी हाल सोसले, छळ सहन केला. "वरं जनहितं ध्येयम्, न केवला जनस्तुतिः" असं सावरकरांनी म्हटलेच आहे. लोकहित हे श्रेष्ठ ध्येय आहे. ती केवळ जनस्तुती नाही. लोकहिताचे प्रतिनिधित्व करणे हे जेवढे खरे तेवढेच प्रसंगी लोकमताला डावलून लोकहित साधणेही खोटे नाही.

एखादा "द्रष्टा" नेता जेंव्हा एखादा निर्णय घेतो तेंव्हा अनेक वेळा त्याला जनक्षोभाला सामोरे जावेच लागते. सावरकर, ज्ञानेश्वर, महात्मा फुले, अंबेडकर अशा अनेकांना तत्कालीन जनक्षोभाला सामोरे जावे लागले, जनक्षोभ सहन करावा लागला. पण या सर्वांनी धर्म संग्राम केला, किंबहुना निःशस्त्र धर्म संग्राम केला.

अर्थात दरच वेळी निःशस्त्र धर्म संग्राम शक्य असतो असं नाही. काही वेळा निःशस्त्र धर्म संग्राम अशक्य ठरतो. अविचारी, चूक, घातक विचार एकत्र एक संघ उभे राहतात. त्यांचे विचार समाजावर जबरदस्ती लादले जातात. त्यावेळी निःशस्त्र धर्म संग्राम केवळ अशक्य असतो. बुडणारा समाज व लयास जाणारी संस्कृती वाचवण्यासाठी सशस्त्र प्रतिकार, सशस्त्र संग्राम अपरिहार्य ठरतो. श्रेष्ठ जीवनमुल्ये समाजात टिकविण्यासाठी, वाईट व भयानक तत्वज्ञानाला प्रखर विरोध करून संपविण्यासाठी अहिंसेचे पालन करणे अवघड ठरते. श्रेष्ठ जीवनमुल्ये व संस्कृती टिकविण्यासाठी समाजातील सज्जनांचे रक्षण व दुष्टांचे निर्मुलन हे धर्म संग्रामाचे उद्दीष्ट!

हाच धर्म संग्राम आणि हा़च संग्रामाचा धर्म

कमींग सून :))

कित्ती दिवसांनी बराहा सुरू झालं आणि मग मला आता मराठीत लिहायला मिळालं. काही पोस्ट्स होत्या ज्या मराठीत लिहायच्या होत्या. पण बराहा नसल्यानं ते जमत नव्हतं. दुसरे सॉफ्टवेअर्स आहेत. पण डाउनलोडची वेळ आली की एक तर माझी तरी चूक होत असावी किंवा ते डाउनलोड होतच नसावं. असो.. आता नवीन पोस्ट्स मराठीत लवकरच... किती बरं वाटतं आपल्या भाषेत लिहिताना.

I am there for you......

It was around 1.30 - 1.45 in afternoon. Cellphone rang.. "Hello" "I am Tanmay's class teacher. Tanmay has fever and also has vomited. Can you arrange for his pick up within next 30 - 40 mins?" When his class teacher declared the time to pick up I thought it was really matter to think of. First call went to Gopal. "can u pick him?" "I came on cycle today... I will grab friends bike and pick him you dont worry." "you will be traveling on highway. it will be windy." "What to do now?" "ok.. give me some time I will arrange for something.." "Radha...." the only word I uttered... "I will call back you in some time.." I told Gopal and kept phone down. Next moment was call to Radha.. "What are u doing?" "Nothing spl yaar.. Anushree got fever so she is at home." With a little hesitation I asked, "got a call from Tanmay's school. He has fever and also vomited, I need your help." "Dont bother. I will b down in 5 mins." Before I could lock door and get down the first floor, she was there with her car. It was not even 5 mins when she reached me. We brought tanmay back home. he was tired and fever was there. Radha herself went to medical shop, brought medicins. dropped me home and she went back. it was about 1 hr travel from home - school - home..

When you offer a help to someone its really effortless. You dont feel anything troublesome in it or you dont feel tiresome. but when someone needs your help and when he / she gets it within time, it feels more like God running down your way saying "I am there for you... " Thanks for being there when I needed you much!

Sonal